BIJOUX DE DIAMANTS

Rok 1932. Minęły już trzy lata od czasu, gdy życie zamarło na skutek wydarzeń czarnego wtorku, który pogrążył świat w mrokach wielkiego kryzysu i doprowadził radosne lata 20. do stanu głębokiego smutku. W związku z przygnębieniem spowodowanym inflacją, spadkiem konsumpcji i wysokimi wskaźnikami bezrobocia, nastały ciężkie czasy. I właśnie dlatego rok 1932 był idealnym momentem, by dać światu nadzieję i odnowę. A ponieważ nie ma cienia bez światła, już na samym początku roku nastąpiła seria spektakularnych zdarzeń, jakby zaklęć rzucanych na kryzys. Elwyn Dirats i Jacques Auxenfants otworzyli Hot Club de France, dzięki któremu wszędzie rozlegały się swingujące dźwięki jazzu. We wspaniałej Operze Garnier wystawiono Un Jardin sur l'Oronte pod batutą Philippe'a Gauberta. W długo oczekiwanym wodowaniu transatlantyku SS Normandie uczestniczyło 200 000 osób.
A w listopadzie firma London Diamond Corporation powzięła błyskotliwy zamysł, aby odzyskać należne jej miejsce na rynku diamentów...

Firma Diamond Corporation Limited of London wykorzystała talenty kobiety wizjonerki, która wprowadziła do odzieży reguły nowoczesności i była również kreatywną projektantką akcesoriów. To właśnie ona produkowała sztuczną biżuterię, jeszcze piękniejszą od prawdziwej. Ta charyzmatyczna kobieta stała na czele własnego imperium, które powiększało się z dnia na dzień. Była przyjaciółką sztuki i artystów, bijącym sercem swojej epoki. Sprzeciwiała się oczekiwaniom narzucanym kobietom, ich ciałom i moralności po obu stronach Atlantyku. Wybrano Gabrielle Chanel, aby przywrócić zainteresowanie świata diamentami.

Na przekór powszechnemu przygnębieniu Mademoiselle zachęcała do marzeń i rzucała światło na piękno. Stworzyła Bijoux de Diamants – pierwszą kolekcję luksusowej biżuterii na świecie, która w ciągu zaledwie dwóch dni podbiła wartość akcji Diamond Corporation Limited, odmieniła całą branżę i zrewitalizowała epokę.

Stworzenie Bijoux de Diamants stało się jej bardzo osobistym projektem, sposobem na zastosowanie w luksusowej biżuterii nowych idei oraz reguł obowiązujących w Haute Couture. W 1932 roku Mademoiselle zaprojektowała pierwszą w historii kolekcję luksusowej biżuterii, którą oparła na jednym motywie i zaprezentowała w całości w tym samym miejscu – wprost przeciwnie do sposobu, w jaki pracowali jubilerzy w tamtych czasach.

Jej podejście do projektowania biżuterii nie różniło się od sposobu projektowania odzieży. Linia zawsze była nadrzędna, aby liczył się jedynie czar. Doskonałość diamentu objawiała się uwydatniona przez maksymalną prostotę. Naturalny kamień, bez widocznej oprawy, oszlifowany w stylu klasycznym, o idealnie wyważonej masie, prezentował ekstremalną czystość i niezmienną wartość, niewzruszoną wobec czasu lub – co gorsza – trendów.

Bijoux de Diamants to kolekcja o wiele bardziej efektowna, niż sugeruje jej nazwa. Gabrielle Chanel zaprojektowała około 50 klejnotów wykonanych z platyny i żółtego złota, wysadzanych białymi i żółtymi diamentami, przeznaczonych do noszenia w ciągu dnia i nocy jako niesamowite skupiska światła. Wśród zidentyfikowanych klejnotów 22 ilustrowały mapę nieba usianego gwiazdami, kometami, księżycami i słońcami. Mademoiselle stworzyła również 17 optycznych iluzji ukazujących elastyczne wstążki, roztańczone frędzle i delikatne pióra, a także 8 klejnotów zgłębiających graficzną czystość spirali, kół, kwadratów i krzyży. Na przestrzeni wieków ta bogata kolekcja powoli odkrywała swoje tajemnice. Mimo świadectw, które potwierdzają istnienie monumentalnych broszek w kształcie cyfr 3, 5 i 7, do dziś nie znaleziono po nich śladu. W 2012 roku odkryto dokument filmowy, nagrany przez wytwórnię Pathé Gaumont i prezentowany w latach 30. we wszystkich francuskich kinach w ramach kroniki będącej poprzedniczką francuskiego programu informacyjnego Journal Télévisé. Ten krótki film przedstawiał znaczący asortyment klejnotów sfilmowanych w apartamencie Gabrielle Chanel przy 29 rue du Faubourg Saint-Honoré.

Ten niezwykle ważny film poświęcony jest kobiecie, która nigdy nie podążała za tłumem i zawsze o krok wyprzedzała innych. Dokument koncentruje się na dwóch klejnotach wykonanych ze złota i żółtych diamentów, które znacznie wyprzedziły trendy mody lat 60. i odzwierciedlały miłość Coco do energii słońca. Jeden z nich to delikatna złota spirala, która owija się wokół palca, eksponując żółty diament, i która przywołuje szczęśliwy amulet Mademoiselle, urodzonej pod palącym sierpniowym słońcem: to niewielki pierścionek z żółtym topazem. Drugi klejnot to broszka w kształcie słońca, której wyjątkową wartość nadają miriady żółtych diamentów.

Pojedynczo, w tryptyku lub spadające w nieskończoność... Miriady gwiazd i gorejących słońc na ciele, płaszczach, gorsetach i wokół talii. Meteory i komety zdobią uszy lub owijają się wokół nadgarstków i szyi, nigdy się na nich nie domykając. Tutaj ledwie westchnienie sprawia, że Wielki Wóz mieni się na splocie słonecznym. Niezliczone kamienie, kokardy, pióra i frędzle dodają lekkości odzieży, fryzurze, obojczykom lub dłoniom.

Kontrastująca czarno-biała wstążka, wysadzana diamentami, owija się wokół nadgarstka. Wśród zidentyfikowanych klejnotów znalazło się 17 broszek, 9 biżuteryjnych ozdób głowy, 8 naszyjników, 4 pierścionki, 3 bransoletki, 2 pary kolczyków, 2 zegarki i 2 akcesoria – w tym papierośnica wysadzana diamentami zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz. Wszystkie te klejnoty miały sprawić, by kobiety wyglądały nadzwyczaj promiennie.

Mademoiselle zastosowała w biżuterii te same modernistyczne reguły, co w swojej odzieży. Wyobraziła sobie klejnoty jako nową ideę, sposobność ustanowienia wyjątkowej relacji z ciałem. Chociaż Bijoux de Diamants była pierwszą kolekcją luksusowej biżuterii w historii, to nade wszystko była projektowana dla kobiet. Dla kobiet zakorzenionych w świecie i życiu, których kobiecość jest dynamiczna. Mademoiselle tworzyła klejnoty pozbawione zapięć, aby umożliwiały ciału swobodny ruch.

Kiedy Mademoiselle tworzyła Bijoux de Diamants, postawiła na swobodę. Zapewniła kobietom wolność wyboru, aby mogły żyć tak jak chciały, by mogły swobodnie się poruszać i zamiast wysublimowanych, lecz pozbawionych życia diamentów nosić klejnoty, które podkreślają płomień ich indywidualności. Kobiety mogły zestawiać pióra z półksiężycem, umieszczać frędzle lub kokardy na sukience lub we włosach, łączyć ze sobą dzień i noc, nosząc jednocześnie gwiazdy, księżyc i słońce, przeobrażać naszyjnik w trzy bransoletki lub nawet broszki. Kolekcja oferowała nieskończenie wiele możliwości, nigdy wcześniej nie widzianych nigdzie na świecie. Jej pomysłowość była wychwalana przez prasę. A ponieważ klejnoty Bijoux de Diamants można było dowolnie przeobrażać i swobodnie nosić na ciele, aby zdefiniować look, to nigdy nie wyszły z mody. Pozostały ponadczasowe.

8 miliardów refleksów, 93 miliony kamieni... Skoro coś nowego, coś rzeczywistego jest często najlepszą pożywką dla plotek, prasa karmiła swoich czytelników wielkimi liczbami, a ta ekstrawagancja z każdym dniem jedynie podsycała wokół kolekcji tajemniczą atmosferę, a także wzbudzała niezadowolenie. Czy można sobie wyobrazić większą zniewagę niż zwrócenie się do projektantki mody zamiast do jubilera? Krawcowa! Komunikat firmy Diamond Corporation Limited zbulwersował plac Vendôme i kolekcja Bijoux de Diamants stała się „Aferą Chanel”. Cała branża połączyła siły, aby uniemożliwić Gabrielle Chanel tworzenie biżuterii.

Cała branża z powodzeniem domagała się demontażu klejnotów i zwrotu kamieni. Ale ponieważ część z nich sprzedano już pierwszego dnia, niektóre wzruszające świadectwa jej istnienia przetrwały do dziś. Jednym z nich jest ciemnogranatowa, aksamitna szkatułka zawierająca skrawek gwieździstej nocy: platynową broszkę-kometę z 7,8-karatowym diamentem. Albo owo długie i niezwykle elastyczne pióro, które można było nosić jak gorsecik, jak pasek do zapinania płaszcza, ozdabiać czoło jego blaskiem lub wtulić w krągłość ramion dzięki niezwykłej siateczce.

Te wycinki historii zainspirowały CHANEL do ponownego lansowania 8 klejnotów z okazji premiery biżuterii ekskluzywnej CHANEL w lipcu 1993 roku. W 2002 roku na wystawie „Rêves de Diamants” zaprezentowano naszyjnik Comète, dwukrotnie owijany wokół szyi i ozdobiony wymiennymi gwiazdami. We wrześniu 2010 roku zinterpretowano ponownie broszkę Plume, a w 2012 roku zaprezentowano 100 klejnotów inspirowanych Bijoux de Diamants.