Hoofdstuk 1

BIJOUX DE DIAMANTS

Scroll om meer te zien

90 jaar geleden ontwikkelde Gabrielle Chanel 's werelds eerste collectie Haute Joaillerie, Bijoux de Diamants. Ze paste haar fundamentele ontwerpprincipe toe op de creaties: het lichaam van de vrouw bevrijden en tegelijk versieren.

Hoofdstuk 1 ALS DE WERELD STOPT, HOUDT NIETS DE HEMEL TEGEN OM TE BEWEGEN

GELOVEN IN TEKENEN

“Niets is beter om de crisis te vergeten dan je ogen tegoed te doen aan prachtige nieuwe dingen, keer op keer in de kijker gezet door de vaardigheden van onze ambachtslieden.”

1932. Drie jaar geleden kwam op Zwarte Dinsdag het leven tot stilstand. Dit was de dag waarop de wereld in de duisternis van de Grote Depressie werd gestort en de vreugdevolle jaren 1920 een treurige wending namen. Deze grillige tijden werden gekenmerkt door de somberheid over de inflatie, de daling van de consumptiekracht en de duizelingwekkende werkloosheidscijfers. En dit is precies waarom 1932 het perfecte moment vormde voor hoop en vernieuwing. Omdat er geen schaduw is zonder licht, vond er aan het begin van 1932 een reeks spectaculaire gebeurtenissen plaats, als bezweringen die over de crisis werden uitgesproken. Elwyn Dirats en Jacques Auxenfants openden de Hot Club de France en de swingende klanken van de jazz waren overal te horen. De schitterende Opéra Garnier bracht Un Jardin sur l'Oronte in première onder leiding van Philippe Gaubert. Zo'n 200.000 mensen woonden de langverwachte tewaterlating van de SS Normandie oceaanstomer bij. En in november had de Diamond Corporation Limited uit Londen een briljant idee om zijn plek op de diamantmarkt terug te winnen...

Diamond Corporation Limited uit Londen deed een beroep op een talentvolle, visionaire vrouw. Niet alleen had ze modernistische invloeden geïntroduceerd in de mode, maar ze was ook een begaafd ontwerpster van accessoires die namaaksieraden maakte die nog mooier waren dan het echte werk. Een machtige vrouw die haar eigen imperium runde, dat elke dag verder groeide. Als vriendin van de kunsten en kunstenaars, het kloppende hart van haar tijd, kwam ze in opstand tegen de verwachtingen die aan beide kanten van de Atlantische Oceaan aan vrouwen, hun lichaam en hun moraal werden gesteld. Gabrielle Chanel werd uitgekozen om de belangstelling van de wereld voor diamanten nieuw leven in te blazen.

Tegenover de omringende somberheid zette ze aan tot dromen en wierp ze een nieuw licht op schoonheid. Mademoiselle creëerde Bijoux de Diamants, 's werelds eerste Haute Joaillerie collectie. Slechts twee dagen na de release van de collectie stegen de aandelen van Diamond Corporation Limited in waarde, waardoor de hele industrie veranderde en het tijdperk een nieuwe impuls kreeg.

CHANEL EN DE HEMELSE LICHAMEN

“Mijn sterren! Hoe zou men iets kunnen vinden dat meer passend en eeuwig modern is?”

Men denkt dat Gabrielle Chanel haar vastberadenheid voor strengheid en zuiverheid cultiveerde tijdens haar jeugd in de abdij van Aubazine. Als het op inspiratie aankwam, vormde de Cisterciënzer abdij, badend in het licht van de Correzische hemel, een steeds hernieuwbare bron van energie. Zo bijvoorbeeld deze kaart van de hemel, een wapenschild ondergedompeld in de steen van deze zo vaak betreden grond, waar de maan, de sterren en de zon elkaar omhelzen... Met de voeten op de grond blijven - is dat de beste manier om naar de sterren te reiken? Hoewel Mademoiselle altijd vertrouwde op de schijnbaar magische kracht van symbolen, ging ze pas in tekens geloven toen ze Boy Capel ontmoette. Een man die vreugde vond in het omvormen van het leven tot een sublieme ervaring.

Een zomeravond in Parijs. Het is warm en de donkere hemel is bezaaid met sterren, een gitzwart canvas verlicht door de halo van een maansikkel. Deze sterren, fonkelend als gewichtloze diamanten, vormen de basis van alle CHANEL Haute Joaillerie creaties. Terwijl ze de sterren zag glinsteren tegen de onmetelijkheid van de nachtelijke hemel, besloot Mademoiselle de huid en het haar van vrouwen te versieren met een regen van meteorieten, vol gloeiende maansikkels en schitterende zonnestralen. Het maken van Bijoux de Diamants was het toppunt van haar voorkeur voor de onweerstaanbare schittering van schoonheid en leven.

BIJOUX DE DIAMANTS, DE EERSTE HAUTE JOAILLERIE COLLECTIE TER WERELD

“Ik koos de diamant omdat zijn dichtheid de grootste waarde vertegenwoordigt voor de kleinste maat.”

De creatie van Bijoux de Diamants volgde een heel persoonlijke syntaxis, een manier om nieuwe ideeën naar voren te brengen en de principes van Haute Couture toe te passen op juwelen. In 1932 ontwierp Mademoiselle de eerste Haute Joaillerie collectie in de geschiedenis, gebaseerd op één thema en stuk voor stuk gepresenteerd op dezelfde plek. Dit was precies het tegenovergestelde van de manier waarop juweliers uit die tijd werkten.

Haar benadering van het ontwerpen van sieraden was niet anders dan die van het ontwerpen van kleding. De lijn leidt altijd, waardoor alleen de allure telt. De perfectie van een diamant wordt versterkt door de grootste eenvoud. Kaal, zonder zichtbare zetting, geslepen in een klassieke stijl: de diamant heeft een evenwichtige grootte en vertoont een extreme zuiverheid van onveranderlijke waarde, bestand tegen de tijd en trends.

“Ik zoek motieven uit die de schittering van diamanten het best tot hun recht laten komen - de ster, het kruis, de val van getrapte stenen en grote sunburst cabochons.”

Veel meer dan de naam doet vermoeden, was Bijoux de Diamants een buitengewoon opvallende collectie. Gabrielle Chanel ontwierp naar schatting 50 stukken met witte en gele diamanten gezet in platina en geelgoud, om zowel overdag als 's nachts te dragen, als ongelooflijke concentraties van licht. Van de geïdentificeerde stukken tekenden er 22 de kaart van een hemel vol sterren, kometen, manen en zonnen. Mademoiselle creëerde ook 17 optische illusies, die soepele linten, dansende franjes en lichte veren weergeven, en acht stukken die de grafische zuiverheid van spiralen, cirkels, vierkanten en kruizen onderzoeken. Een vruchtbare verzameling die in de loop der eeuwen langzaam haar geheimen zou prijsgeven. Ondanks getuigenissen die het bestaan bevestigen van monumentale broches in de vorm van de getallen 3, 5 en 7, is er tot nu toe geen spoor van teruggevonden. In 2012 werd een documentaire ontdekt, gefilmd door Pathé Gaumont, die in de jaren 1930 in alle Franse bioscopen werd uitgebracht tijdens de bioscoopjournaals, de voorloper van het Franse nieuwsprogramma Journal Télévisé. Deze korte film bevat een veelzeggende selectie juwelen, gefilmd in Gabrielle Chanel's appartement aan de Rue du Faubourg Saint-Honoré 29.

Deze niet te missen film over een vrouw die nooit de massa volgde en de rest altijd een stap voor was, concentreert zich op twee stukken in goud en bezet met gele diamanten, lang voor de modetrends van de jaren '60. De film weerspiegelt Coco's liefde voor de energie van de zon: een fijne gouden spiraal om de vinger, met een gele diamant als verwijzing naar een talisman - een kleine, gele topaasring - van een Mademoiselle die onder de brandende augustuszon werd geboren, en een zonnebroche die door zijn ontelbare gele diamanten een buitengewone waarde krijgt.

“Ik wil dat de sieraden zich als een lint om de vingers van een vrouw weven. Mijn linten zijn soepel en afneembaar”.

Solitair, in drieluik of schietend tot in het oneindige... Een overvloed aan sterren en vlammende zonnen zwermt over het lichaam, op mantels en korsetten of omcirkelt de taille. Meteoren en kometen stippen oorlellen aan of wikkelen zich rond polsen en nekken zonder ze ooit te omsluiten. Hier laat een loutere ademteug de Grote Beer bovenop de zonnevlecht fonkelen. Een overdaad aan steentjes, strikjes, veren en franjes verfraaien met hun soepele ontwerp kledingstukken en kapsels en kunnen ook worden gedragen om de sleutelbenen of handen in de kijker te zetten.

Een contrasterend zwart-wit lint bezaaid met diamanten omcirkelt de pols. Onder de geïdentificeerde creaties bevinden zich 17 broches, negen stuks hoofdsieraden, acht halskettingen, vier ringen, drie armbanden, twee paar oorbellen, twee horloges en twee accessoires - waaronder een sigarettenkoker die zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant met diamanten bezet is - allemaal bedoeld om vrouwen buitengewoon te laten schitteren.

RADICALE SIERADEN, REVOLUTIONAIRE LOOKS

“Mijn sieraden wijken nooit af van de notie van de vrouw en haar jurk. Mijn sieraden kunnen getransformeerd worden omdat mijn jurken veranderen.”

Mademoiselle paste dezelfde modernistische principes toe op haar sieraden als op haar kleding. Ze zag sieraden als een nieuw idee, een manier om een unieke relatie met het lichaam aan te gaan. Hoewel Bijoux de Diamants de eerste Haute Joaillerie collectie in de geschiedenis was, ging het vooral om een collectie die voor vrouwen ontworpen was. Vrouwen die verankerd zijn in de wereld en in het leven, met vrouwelijkheid in voortdurende beweging, voor wie Mademoiselle stukken zonder sluitingen maakte, die het lichaam in staat stelden met gemak te bewegen.

“Ik veracht klemmen! Ik gebruik ze niet langer! Maar mijn sieraden kunnen nog steeds worden getransformeerd.”

Toen ze Bijoux de Diamants creëerde, koos Mademoiselle voor vrijheid. De vrijheid van vrouwen om te kiezen hoe ze wilden leven. Om vrij te bewegen. Om stukken te dragen die het vuur van hun individualiteit versterkten, in plaats van sublieme maar levenloze diamanten te dragen. Vrouwen konden een veer combineren met een maansikkel, franjes of een strik op een jurk of in hun haar plaatsen, dag en nacht samenbrengen door sterren, de maan en de zon samen te dragen, van een halsketting drie armbanden of zelfs broches maken. De collectie bood oneindige mogelijkheden die nog nergens ter wereld eerder te zien waren, een inventiviteit die door de pers werd geprezen. Omdat ze omgevormd en vrij op het lichaam konden worden gedragen om een look te bepalen, zouden de Bijoux de Diamants stukken nooit uit de mode raken. Ze zouden tijdloos worden.

BIJOUX DE DIAMANTS, OBJECTEN UIT DROMEN

Ontdekken

8 miljard glitters, 93 miljoen stenen... Omdat iets nieuws, iets echts, vaak de beste katalysator is voor geruchten, voedde de pers hun lezers met gigantische aantallen, een extravagantie die het mysterie rond de collectie elke dag alleen maar groter zou maken. En het zou ook de wrok aanwakkeren. Wat is er beledigender dan een beroep te doen op een kledingontwerper in plaats van een juwelier? Een kleermaakster! De aankondigingskeuze van Diamond Corporation Limited zette Place Vendôme meteen op scherp, en Bijoux de Diamants werd de “Chanel Affaire” genoemd. De hele industrie sloeg de handen in elkaar om te voorkomen dat Gabrielle Chanel sieraden zou maken.

Een hele industrie eiste, met succes, dat haar creaties werden ontmanteld en dat de edelstenen werden teruggegeven. Maar omdat sommige stukken al op de eerste dag waren verkocht, bestaan er nog steeds ontroerende getuigenissen. Dit middernachtblauwe koffertje, gevoerd met ton-sur-ton zijde, met daarin een fragment van een sterrennacht: een 7.8 karaat diamanten en platina komeet broche. Of deze lange en ongelooflijk soepele veer, die kon worden gedragen als corsage, om een jas als een ceintuur vast te maken, het voorhoofd met licht te versieren of de rondingen van de schouder te omhelzen dankzij het buitengewone gaas.

Deze flarden geschiedenis inspireerden CHANEL tot de heruitgave van acht stukken voor de lancering van CHANEL Fine Jewelry in juli 1993. Twee keer om de hals gewikkeld en versierd met verwisselbare sterren, werd de COMÈTE halsketting tentoongesteld op de “Rêves de Diamants” tentoonstelling in 2002. De PLUME broche werd ook opnieuw uitgegeven in september 2010, gevolgd door een selectie van 100 stuks geïnspireerd door Bijoux de Diamants in 2012.

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 2 DE KERN VAN BIJOUX DE DIAMANTS: DAPPERHEID OF DE KUNST OM EEN VROUW TE ZIJN DIE STRAALT VAN SUCCES

DURVEN SCHITTEREN IN DE MAATSCHAPPIJ

Met dank aan: het Comité Jean Cocteau

Het Comité Jean Cocteau